۱۸۰ کشور مشتری محصولات پلاستیک ترکیه/ جایگاه پتروشیمی ایران در بازار پلاستیک ترک‌ها

اخبار پلیمری
Print Friendly

به گزارش مرجع پلیمر در بازار ایران (پلیم پارت): هر چند ایران عنوان بزرگترین دارنده مجموع ذخایر نفت خام و گاز طبیعی جهان را یدک می کشد اما ترکیه از حیث ذخایر هیدروکربوری یکی از فقیرترین کشورهای منطقه خاورمیانه است این روزها با صادرات محصولات تکمیلی پتروشیمی و به ویژه پلاستیک و پلیمرها به بیش از ۱۸۰ کشور به یکی از هاب‌های این صنعت استراتژیک، سودآور و اشتغال آفرین جهان تبدیل شده است.

پتروشیمی

ایران پلاست باید سالانه برگزار شود رونمایی از پلی اتیلن شبکه ای ویژگان بسپار شرق در نمایشگاه

در شرایط فعلی ترکیه تولیدکننده بزرگ کالاهای نهایی پلیمری در صنایع مختلف (خودروسازی، لوازم خانگی، بسته بندی، الیاف، صنایع غذایی و دارویی)، برای تامین نیاز داخلی و صادرات به بازارهای بزرگ محصولات نهایی در جهان، به پل ارتباطی بین تولیدکنندگان مواد پتروشیمی در خاورمیانه و بازارهای بزرگ محصولات نهایی در غرب تبدیل شده است.

 صنعت پلاستیک ترکیه بیش از ۷۰۰۰ شرکت دارد که ۸۲ درصد از شرکت های تولیدی، تولیدکننده محصولات پلاستیک، مواد خام و محصولات (semi finished product) هستند؛ درحالی که ۱۸ درصد بقیه، تولید کننده ماشین آلات و تجهیزات تولید پلاستیک، لاستیک و ۹۸ درصد از کل شرکت ها، شرکت های کوچک و متوسط هستند.

 ترکیه، مقام دوم تولید الیاف مصنوعی، مقام سوم تولید پروفایل PVC و رتبه پنجم در ظرفیت شکل دهی پلاستیک در بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا را دارد. باتوجه به کمبود منابع نفت و گاز طبیعی این کشور، ظرفیت های پتروشیمیایی محدودی هم در اختیار دارد، اما با توجه به سرمایه گذاری‌های عدیده در صنایع تکمیلی و پایین دست، این کشور در منطقه، به بزرگ ترین واردکننده محصولات نهایی پتروشیمی و پلیمری که ارزش افزوده بالایی را نصیب این شرکت می‌کند، تبدیل شده است.

 پیش بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۱۴ میلادی مجموع واردات خالص محصولات پتروشیمیایی این کشور به ۸٫۲ میلیون تن برسد (۵۸ درصد سهم واردات خالص مربوط به محصولات پلیمری و ۲۷ درصد مربوط به اوره و آمونیاک). از سوی دیگر مصرف سرانه جاری پلاستیک ترکیه در سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵۲ کیلوگرم بوده که از مقدار میانگین جهانی آن بالاتر است، اما در مقایسه با مقدار میانگین ۱۰۰ کیلوگرم در کشورهای توسعه یافته، هنوز فضای زیادی برای رشد و توسعه دارد.

 ترکیه محصولات پلاستیکی خود را به ۱۸۰ کشور صادر می کند. میزان صادرات محصولات پلاستیکی ترکیه در سال های مختلف در جدول زیر مشاهده می شود. چشم انداز صنعت پتروشیمی در این کشور همسایه، تبدیل شدن صنعت پلاستیک به رتبه کمتر از سه، در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۴ است.

جمعیت

(میلیون نفر)

نرخ رشد

جمعیت

مساحت

(کیلومتر مربع)

تولید ناخالص داخلی

درصد رشد

GDP

نرخ تورم

(درصد)

درآمد سرانه

(دلار)

حجم سرمایه گذاری

خارجی در ترکیه

۷۲

۱٫۳

۷۷۹۵۰۰

۹۵۸٫۳ میلیارد دلار

۳٫۴

۸٫۷

۱۲۳۰۰

۱۶٫۴ میلیارد دلار

نقاط قوت

*برخورداری از موقعیت خوب جغرافیایی برای صادرات به اروپا و آسیا

*شرکت پتکیم پیشرو در زمینه تولید محصولات پتروشیمی، تنوع زیادی در تولید انواع محصولات دارد و از برنامه توسعه ای گسترده بهره می برد.

*چشم اندار پیوستن به اتحادیه اروپا که مذاکرات الحاق به آن از سال ۲۰۰۵ آغاز شده است.

نقاط ضعف

*صنعت پتروشیمی ترکیه، به شدت به نفت وارداتی وابسته است.

*کاهش سرمایه گذاری‌های مناسب، هزینه نگهداری و تعمیرات بالا، نتیجه وجود واحدهای تولیدی با ابعاد کوچک و فناوری‌های قدیمی و منسوخ است.

*بحران مالی باعث تعویق پروژه های بسیار مهم پالایشگاهی شده است.

فرصت ها

*دولت برای خصوصی سازی موفق شرکت پتکیم باید سرمایه گذاران خارجی بسیاری را به داخل کشور جذب کند.

*انتظار می رود افزایش قیمت کالاهای وارداتی به توسعه ساخت داخل در ترکیه منجر شود.

تهدیدها

*کاهش نرخ سود بانکی به دلیل بحران های فعلی و بدهی های اروپای غربی.

جاذبه‌های سرمایه گذاری در صنعت پلاستیک ترکیه

* ترکیه کشوری پر رونق است که تولید ناخالص داخلی آن با رشد ۱۲۲ درصد نسبت به چهار سال گذشته به میزان کل ۹۵۸٫۳ میلیارد دلار (سال ۲۰۱۰) رسیده است.

* واجد شرایط سرمایه گذاری مناسب، هزینه موثر و وجود نیروی کار با انگیزه (چهارمین منبع نیروی کار در مقایسه با ۲۷ کشور اروپایی)

* سرمایه گذاری مستقیم خارجی بیش از ۲۰ میلیارد دلار و قرار داشتن در رتبه سیزدهم کشورهای جذاب در سرمایه گذاری جهان در سال ۲۰۰۸٫

* بهره گیری از شرایط سرمایه گذاری رقابت برانگیز و ایجاد زمینه های ایجاد انگیزه و جذابیت.

* الحاق ترکیه از اکتبر سال ۲۰۰۵ میلادی به اتحادیه اروپا

* اقتصاد پویا و بخش خصوصی بالغ شده و درآمد بیش از ۱۱۲ میلیارد دلار صادرات در سال ۲۰۱۰ میلادی (۵۳۱ میلیون دلار مربوط به شرکت پتروشیمی پتکیم)

* دسترسی آسان به بازارهای متنوع

* تبدیل شدن به ترمینال مهم انرژی که شرق و غرب اروپا را به هم متصل می کند.

* انتقال تولید صنایع پلاستیک از اروپا به کشورهای شرقی به ویژه ترکیه

این کشور در سال های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ میلادی در مجموع نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری مستقیم خارجی جذب کرده است.

شرکت‌های پتروشیمی ترکیه را بهتر بشناسید

·        پتروشیمی پتکیم

اولین مجتمع پتروشیمی پتکیم در سال ۱۹۷۰ میلادی در شهر Yarmca راه اندازی شد. به دلیل رشد سریع تقاضای ترکیه، تمام واحدهای مستقر در آن با ظرفیت ۱۰۰ درصد تولید را آغاز کردند.

دومین مجتمع شرکت پتکیم، در سال ۱۹۸۵ میلادی و در شهر Aliaga با استفاده از ظرفیت بهینه و فناوری مدرن تاسیس شد. بیشتر واحدهای مجتمع Yarmca در سال‌های بین ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۵ میلادی به دلیل سودده نبودن، تعطیل و پنج واحد باقیمانده (SBR, PVC, CB, BSX,PS) در سال ۲۰۰۱ به شرکت پالایشگاهی TUPRAS واگذار شدند. ۳۰ تا ۳۵ درصد نیاز ترکیه که قسمت اعظم آن را شرکت پتروشیمی پتکیم تولید می کند، از طریق تولیدات داخلی تامین می شود. همچنین شرکت پتکیم، یک درصد از نیاز پتروشیمی بازار پتروشیمی جهان را تامین می کند. عمده محصولات اصلی شرکت پتکیم، الفین ها، پلی الفین ها، زنجیره وینیل ها، آروماتیک ها و سایر محصولات و فرآورده‌های شیمیایی اساسی هستند. پتکیم قصد دارد با افتتاح مجتمع تولید الفین واحدهای پایین دست آن، میزان تولید خود را تا سال ۲۰۱۸ میلادی دو برابر افزایش دهد. همچنین این شرکت در نظر دارد تا ظرفیت اتیلن را به ۵۸۷ هزار تن در سال و LDPE را به ۱۶۰ هزار تن در سال تا سال ۲۰۱۳ برساند. هدف این مجتمع این است که تولید ناخالص خود را از ۳٫۲ میلیون تن در سال به ۶٫۳ میلیون تن را تا سال ۲۰۱۸ میلادی افزایش دهد.

۱٫      سرمایه گذاری در صنایع بالادستی: تامین خوراک از طریق یکپارچه سازی پالایشگاه و پتروشیمی (پتروکمپلکس)

۲٫      سرمایه گذاری در صنایع تکمیلی و پایین دست: برای رسیدن به ۴۰ درصد سهم بازار پتروشیمی

۳٫      روند رو به رشد از طریق سرمایه گذاری بر لجستیک.

 

پارک شیمیایی پتکیم

یکی دیگر از برنامه های این شرکت طی قراردادی با شرکت بین المللی JURONG، ایجاد مدل خوشه ای پارک JURONG سنگاپور بوده است. شرکت JURONG برای تاسیس پارک های شیمیایی در راستای ادغام زنجیره ارزش بالادست، پایین دست، انرژی، خدمات پشتیبانی و لجستیک در ترکیه مطالعات جامع کرده است. هم اکنون این شرکت یک مرکز پیشرفته تحقیق و توسعه در ترکیه دارد. یکی از ارکان اصلی پروژه های آینده پتکیم، به کارگیری مدل خوشه های شیمیایی پیشرفته است و پروژه های خود را در مراکز TUBITAK (شورای علمی و تحقیقاتی ترکیه) و دانشگاه ها انجام می دهد. پتکیم در نظر دارد تا تولید مواد شیمیایی با ارزش افزوده بالا را توسعه دهد.

شرکت Dupont (Advansa)

امروزه مالیکت شرکت دوپنت در دست sabanci holding است که در سال ۲۰۰۵ ادونسا نام گرفت. این شرکت اکنون بزرگترین تولید کننده پلی استر در بیشتر اروپا است. اینش شرکت در سال ۱۳۰ هزار تن رزین PET، ۲۵۰ هزار تن دی متیل ترفتالات، ۱۱۵ هزار تن الیاف pri – orient و ۱۲۵ هزار تن فیبر تولید می کند.

شرکت SASA

این شرکت در سال ۱۹۶۶ تاسیس شد. شرکت SASA تولید کننده الیاف پلی استر و پت در اروپا و خاورمیانه است. همچنین این شرکت یکی از تولید کنندگان DMT  (دی متیل ترفتالات) که عمدتا، ماده اولیه در فرایند پلیمریزاسیون منسوجات است، به شمار می رود.

خصوصی سازی در صنعت پتروشیمی ترکیه

در سال ۲۰۰۷ میلادی دولت‌مردان ترکیه ۵۱ درصد از سهم پتکیم را به کنسرسیوم Injaz Soudi Arabias, Turkeys Turcas و  SOCAR Azerbaijans فروختند. این اتفاق نقطه عطفی در صنایع پتروشیمی ترکیه بود. در سال ۲۰۰۸ میلادی این کنسرسیوم اعلام کرد قصد دارد دو میلیارد دلار برای افزایش ظرفیت محصولات پتروشیمی و سه میلیارد دلار برای پروژه های پالایشگاهی سرمایه گذاری کند. با این سرمایه گذاری، ظرفیت پتکیم به دو برابر خواهد رسید. شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۱۱ میلادی اعلام کرد قصد دارد سهام خود در شرکت پتکیم را از ۵۱ به ۷۵ درصد افزایش دهد.

جمع بندی و پیشنهاد

ورود دیرتر ترکیه به صنعت پتروشیمی، این مزیت را برای صنایع پایین دست پلاستیک‌ها در این کشور داشته است که از فن آوریهای به روز، با شرایط بهتر استفاده کند. محصولات پلاستیکی، نه تنها در سراسر این کشور مصرف می شوند بلکه با روند افزایشی صادر نیز می شوند. در میان محصولات نهایی و نیمه نهایی، ماشین های فرایندی، افزودنی ها و کامپاندها از تقاضای خوبی در بازار کشورهای همسایه برخوردارند. با توجه به تقسیم بندی و قطب بندی مناطق مختلف جهان در تولید محصولات پتروشیمی، کشورهایی مانند ایران، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، به دلیل داشتن ذخایر نفت و گاز، فقط محصولات بالادست و پایه که فاقد زنجیره کامل ارزش افزوده است، تولید می کنند. درحالی که اروپا با تولید پلیمرهای مهندسی و چین و ترکیه با تولید محصولات نهایی و مصرفی سهم بیشتری از سود و درآمد صنعت پتروشیمی را عاید خود می کنند. همچنین اکنون نزدیک به ۱۱ تا ۱۲ درصد قطعات یک خودرو، ۱۰ درصد قطعات در یک ساختمان، ۱۱ تا ۱۲ درصد سبد خرید یک خانوار در یک روز، محصولات پایین دست و تکمیلی پتروشیمی را شامل می شوند. با توجه به مزیت های یاد شده، انتظار می رود با اجرای طرح‌هایی به ویژه در صنایع میان دست و پایین دست پتروشیمی مانند ترکیه، صنعت پتروشیمی ایران را به صنعتی پیشگام در توسعه اقتصادی کشور تبدیل کنیم. از مجموعه این نکات و الگوبرداری ها می توان در برنامه ریزی های توسعه آینده، به ویژه در تدوین برنامه ششم توسعه صنعت پتروشیمی و توسعه صنایع تکمیلی، اصلاح اهداف کمی و برنامه ها برای حصول به اهداف کلان مندرج در چشم انداز ۱۴۰۴ استفاده کرد.

همچنین پیشنهادهای ذیل در راستای همکاری ایران و ترکیه در صنعت پتروشمیی توصیه می شود:

۱٫      مشارکت در توزیع، فروش و بازاریابی محصولات پتروشیمیایی ایران به ویژه پلیمرهای اساسی، متانول، اوره و آمونیاک در بازارهای داخلی ترکیه و دیگر بازارهای جهانی از طریق توسعه دفاتر، اصلاح قوانین گمرکی و مالیات.

۲٫      افزایش مبادلات تجاری، شامل  صادرات و واردات بین دو کشور به ویژه صادرات مواد اولیه پتروشیمی از ایران (محصولات پلیمری مانند پلی‌اتیلن ها، پی.وی.سی، پلی استر الیاف، پت بطری و محصولات شیمیایی و آروماتیکی همچون متانول، EDC، استایرن، پارازایلین، اوره و آمونیاک) به ترکیه و اندیشیدن تمهیداتی برای تحقق آن.

۳٫      با توجه به رویکرد جدید شرکت ملی صنایع پتروشیمی در توسعه زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی، استفاده از تجربیات توسعه در واحدهای پتروشیمی کشور و ایجاد خوشه ها و پارک های شیمیایی.

۴٫      بالا بردن توان رقابت پذیری محصولات پتروشیمی کشور برای عرضه در بازار ترکیه در مقایسه با رقبا.

منبع : روابط عمومی صنایع پتروشیمی

0
telegram.png

نظر بگذارید