چالش‌‌های معاملات فرآورده، پتروشیمی و برق در بورس

اخبار اقتصادی
Print Friendly

مرجع پلیمر در بازار ایران: هاشم باروتی ، قائم مقام مدیر عامل یک کارگزاری در گفت وگو با خبرنگار بورس خبرگزاری فارس گفت: فلسفه راه اندازی بورس انرژی در دولت قبل ایجاد بازاری به عنوان مرجع قیمت گذاری نفت خام در منطقه خاور میانه بود.

وی افزود: معتقدم اگر متولیان وزارت نفت و شرکت‌های نفتی تابعه آن بتوانند تجارت خود را با ساختار نوین مالی هماهنگ کنند و شفافیت قیمت گذاری ها طوری صورت گیرد که شرکت های بین المللی بتوانند به بازار ورود کنند حتی امکان قیمت گذاری محصولات نفتی سایر کشور ها نیز در بورس انرژی فراهم خواهد شد و به این ترتیب امکان ثبات در بازارهای بین المللی نفتی به عنوان هاب منطقه ای ایجاد می شود.

Iran petrochemical plant

باروتی با بیان اینکه ایران به لحاظ دسترسی به ذخایر نفتی و گازی در رتبه های برتر جهان ایستاده است، گفت: در حوزه معاملات قیر در حالی از طریق عرضه در بورس کالا و کشف قیمت ها بر روی تابلوی معاملات صادراتی این بازار امکان پیش بینی قیمت های رایج در منطقه فراهم شد که به دلیل سنتی بودن معاملات بازار نفت، عرضه نخستین محموله نفت کوره در این بازار  بیشتر به یک ژست سیاسی شباهت داشت و از طریق انجام یک معامله صوری رقم خورد، در واقع خریدار و فروشنده تنها یک کارگزار بود.

وی افزود: در آن زمان حتی با وجود اقبال دولتمردان وجود قوانین دست و پا گیر و از طرفی درج قیمت های بالا سبب شد تا رغبت چندانی برای حضور در بورس وجود نداشته باشد و همچنان بازار خارج از بورس برای تامین کنندگان مواد انگیزه بالاتری ایجاد کند.

به گفته باروتی امپراطوری نفتی ایجاد شده در چند قرن اخیر اجازه نداده تا هژمونی نفت از وضعیت سنتی فعلی خارج و در چارچوب های مدرنی همچون بورس انرژی وارد شود.

این کارگزار بازار سرمایه به فرآیند معاملات برق در بورس انرژی نیز اشاره کرد و افزود: در حالی ارزش معاملات برق در این بازار به حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان رسیده که قرار بود ابتدا ۳۰ درصد از برق تولیدی کشور و سپس ۶۰ درصد از این انرژی به تدریج تا رسیدن به ظرفیت ۱۰۰ درصدی در بورس انرژی عرضه و قیمت گذاری شود اما چون وزارت نیرو امکان تامین مالی شرکت های توزیع برق را ندارد به ناچار طی دوره های زمانی مختلف اقدام به شارژ رقم اندکی به شرکت های توزیع برق می کند و مکانیزم فعلی وزارت نیرو مانع از رقابت شده است.

وی از ضعف کارشناسی در فرایند عرضه برخی محصولات نفتی نیز انتقاد کرد و افزود: وقتی بنزین سوپر جت در این بازار عرضه می شود ضعف کار شناسی در این زمنیه باعث می شود تا با وجود خریدار حجم کالای دریافتی به دلایلی همچون هوای گرم و به تبع آن پرتی حجم محموله دریافتی ۱۰ الی ۱۵ درصد پایین تر از آنچه که در تابلوی معاملات درج شده باشد.به این ترتیب قیمت برای خریدار محصول حتی با وجود مبنی قرار گرفتن قیمت های جهانی اما به دلیل پرتی ، بالاتر از آن چیزی خواهد بود که در تابلو معامله شده است.

باروتی معاملات قیر در ایران را معاملاتی سیاسی نامید و گفت: وضعیت معاملات قیر یادآور معاملات رانت آور سیمان در بازار آزاد است. شرایطی که امروز بر بازار قیر ایران حاکم شده ناشی از رفتار متناقض تولید کنندگان قیر با چارچوب های بورس کالا است . در عین حال حجم عرضه قیر در بورس کالا قابل قبول نیست و این در حالی است که به دلیل جذابیت خرید های اعتباری و حواله ای با قیمت های پایین تر از بورس کالا انگیزه برای معاملات قیر خارج از این بازار بالاتر است.

وی افزود: کاهش بودجه عمرانی دولت و از طرفی اقدام مستقیم پالایشگاه های دچار کمبود نقدینگی برای شناسایی مشتری در کنار فساد حاکم بر سهمیه های شهرداری ها در بازار آزاد باعث شده تا بازار معاملات قیر ایران با روزهای تیره و تاریکی مواجه باشد.

این مسائل نیازمند ورود دولت با چشم های باز به بازار آزاد و اعتقاد داشتن به وجود بورس کالا و بورس انرژی به عنوان تنها گزینه شفافیت تولید و مصرف کالاهای برخودار از انحصار است.

باروتی عنوان کرد: نمی توان صرفاً با تکیه بر قبوض برق یک واحد تولیدی از طریق سامانه بهین یاب مجوز برخورداری از سهمیه دریافت مواد اولیه از طریق بورس کالا را صادر کرد. در سامانه بهین یاب متاسفانه نظارت دقیقی در فرایند ورود و خروج وجود ندارد و باید پرسید چرا با وجود صدور این همه مجوز اما همچنان در تولید شرایط نابسامان و رکود وجود دارد.

این کارشناس بازار سرمایه به بازار معاملات محصولات پلیمری نیز اشاره کرد و افزود: به لحاظ حجم تولید نه تنها کاهشی در واحد های پتروشیمی بالا دستی وجود ندارد بلکه کاهش نرخ جهانی نفت باعث شده تا حاشیه سود بالاتری نصیب واحد ها شود، اما دخالت دولت در نظام عرضه و تقاضا باعث ایجاد رانت در برخی بخش شده که افزایش قیمت محصولات پلیمری ایران نسبت به قیمت های جهانی را در پی داشته است.

به باور وی با وجود عدم تغییر نه چندان زیاد نرخ دلار و در عین حال حجم مشخص واردات محصولات اما افزایش قیمت ۱۰۰ درصدی را در بازار مواد پلیمری در پی داشته که هیچ توجیه بنیادی ندارد.

باروتی گفت: دولت در حالی از تامین مالی واحد های تولیدی سخن گفته که باید برای تسهیل دسترسی به مواد اولیه امکان واردات را افزایش دهد. این در حالی است که همچنان سیاست مجمتع های بالادستی پتروشیمی مبتنی بر صادرات بیشتر است و توجهی به تولید داخل ندارند.

از سوی دیگر دامپینگ محصولات فولادی از سوی مجتمع فولاد مبارکه در حالی که نیاز داخلی وجود دارد باعث اعتراض واحد های تولیدی همچون لوله و پروفیل شده است.

باورتی در خاتمه با بیان اینکه پیوستن به سازمان تجارت جهانی به معنای قبول آزاد سازی قیمت ها در اقتصاد خواهد بود، گفت: خام فروشی نفت برای اقتصاد ایران مزیتی ندارد اما اگر در فرایند ارزش افزوده نفت بتوان محصولات پلیمری را تولید و در بورس عرضه کرد به دلیل برخورداری از مزیت های منحصر به فرد می توان در منطقه رقابت کرد. این در حالی است که با گذشت حدود یک قرن از فروش نفت اما همچنان کشور توسعه نیافته است.

0
telegram.png

نظر بگذارید